Son dönemde BES para piyasası fonları ile TEFAS para piyasası fonlarının getirileri arasındaki makas açıldı. Bu da yatırımcıları haklı olarak ‘neden’ sorusuna götürüyor.
Aslında para piyasası fonlarının işleyiş mekanizmaları her iki platformda da aynı. Fakat kamu zaman zaman gerekli gördükçe düzenlemeler yaparak uygulamakta olduğu ekonomik politikalara yön veriyor. Bu politikaların uzantısı olarak fonların portföylerine alınacak varlıkları artırıp-azaltarak veya varlık çeşitlerini farklılaştırarak yapıyor.
Peki para piyasası fonlarında neden böyle değişikliklere ihtiyaç duyuluyor?
TEFAS’taki toplam 10,5 trilyon lira değerindeki yatırımların 6,2 trilyonu serbest fonlarda. (Serbest fonlar sadece nitelikli yatırımcılara satılabiliyor) Bunu çıkardığımızda TEFAS’ta küçük yatırımcıya hitap eden fon tutarının 4,3 trilyon olduğunu görüyoruz. İşte bu 4,3 trilyonun 2 trilyonu yani yaklaşık yarısı para piyasası fonlarında değerleniyor. Katılım tarafını da sayarsak 2,2 trilyon gibi bir rakama ulaşıyoruz ki bu da TEFAS’taki küçük yatırımcıya hitap eden yatırımların yarısından fazlası demek. İşte bu büyüklük kamuyu bu fonlara müdahaleye bir anlamda mecbur bırakıyor.
BES tarafında ise para piyasası fonlarının böyle bir ağırlığı yok. 2,5 trilyona yakın BES havuzunun içinde sadece 361 milyar liralık bir para piyasası fonu var. Yani sistemin yaklaşık %15’i kadar. Ama BES tarafında kamu, uzun vadeli tahvillerin portföylere alınması yönünde düzenlemeler yapıyor.
Önce BES tarafındaki para piyasası fonlarının 5/8/2026 itibariyle yıllık getirilerine bir bakalım:
Şimdi de TEFAS tarafındaki küçük yatırımcıya dönük para piyasası fonlarının yıllık getirilerini görelim:
TEFAS’ta en iyi getiriler %60’lardan başlıyor, BES tarafında %50’den. Görüleceği gibi ilk 10’daki TEFAS para piyasası fonlarında en düşük-en yüksek getiri farkı 10 puan. Daha altlara inildiğinde %44 getiren fon da var. BES tarafında ise tüm fonlar listedeki kadar. Yani sayıca az ve en yüksek-en düşük arasındaki getiri farkı sadece 3 puan.
Şimdi mevzuata bir göz atalım; bu getiri farkları nereden kaynaklanıyor?
1-Tüm para piyasası fonları; hazine bonosu-tahvil, özel sektör tahvili, gelir ortaklığı senedi, kira sertifikası, finansman bonosu, borsa para piyasası ve Takasbank para piyasası işlemleri ile repo-ters repo işlemleri gibi belli bir vadede getirisi de belli olan yatırım araçlarını portföylerine alıyor.
2-Tüm para piyasası fonlarında max repo oranı portföyün %25’i kadar olabiliyor.
3-Vadeye kalan günü hesaplanamayan, hisse senedi gibi varlıklar para piyasası fonlarının portföyüne alınamıyor. Ancak hisse senetleriyle repo yapılabiliyor. Bazı TEFAS para piyasası fonları, belli bir hisse senediyle repo yapıp, elde ettiği nakdi de aynı hisse senedinde alım için kullanarak, getiri yaratabiliyor. Ancak bu uygulama nedeniyle bazı hisse senetlerinin olması gereken değerin çok çok üzerinde fiyatlarla işlem gördüğü, piyasa üzerinde baskı yarattığı ve MSCI endeksinden çıkarılma uyarısı geldiği uzmanlarca ifade ediliyor.
4-Diğer taraftan BES para piyasası fonları da TEFAS fonları da portföylerine vadesine en fazla 84 gün kalmış varlıkları dahil edebiliyor. Ama BES para piyasası fonlarında ağırlıklı ortalama vade 60 gün iken, TEFAS para piyasası fonlarında 45 gün.
5-BES para piyasası fonları portföylerine en az %25 kamu borçlanma aracı almak zorundayken, TEFAS para piyasası fonlarında bu oran %10. Üstelik de ağırlıklı ortalama vade açısından da BES fonlarının vadesi daha uzun.
6-BES para piyasası fonları portföylerine en fazla %25 oranında mevduat yaparken, TEFAS para piyasası fonlarında bu oran %50’ye çıkıyor. Mevduat yapmanın avantajı ise faizi sabitleyebilmek ve yüksek montanlı işlemlerde daha yüksek faiz alabilmek. Fakat bu avantaj özellikle bankalar tarafından sunulan bazı para piyasası fonlarında dezavantaja da dönüşebiliyor.
7-BES para piyasası fonları portföylerine özel sektör tarafından ihraç edilen özel sektör borçlanma aracı alacağı zaman bu borçlanma araçlarının ‘yatırım yapılabilir seviyede’ derecelendirme notu olması isteniyor. TEFAS para piyasası fonları için böyle bir şart aranmıyor. Bu dereceye sahip olan özel sektör borçlanma araçlarının getirileri sahip olmayanlara göre daha düşük oluyor. BES para piyasası fonları açısından bu bir anlamda sigorta. Çünkü borçlanma aracı ihraç eden ve ‘yatırım yapılabilir seviyede’ derecelendirme notu olan bir şirketin borçlarını ödeyememe riski çok çok azalmış oluyor.
